Hij kon ‘m hebben. Peinzend keek hij naar boven. Okay, hij was groot. Heel groot. Maar als je het niet probeert dan weet je zeker dat het niet lukt. Dat had hij ondertussen wel geleerd. Want ondanks zijn geringe lengte, was hij best succesvol.
Het was vooral een kwestie van kansen zien. Zo kon hij heel snel rennen. En geloof me, dat was een handige eigenschap die hij regelmatig nodig had. Hij keek weer even naar boven. Het beest maakt een aanvallende beweging. In zijn hoofd gromde hij als een leeuw, maar er kwam slechts een schel gekef uit zijn keel. Dat hoorde hij zelf ook wel.
Maakt niet uit.
Hij kon ‘m hebben.
En anders was er altijd nog die handige eigenschap.
Hoe lang kan een mens zonder waardering? Hoe lang blijf je gemotiveerd zonder een compliment, een klopje op je schouder of gewoon een ouderwets: ‘Hé, goed gedaan.’ Niet lang, denk ik.
Zoals een boom – filosofisch gezien – geen geluid maakt als het omvalt zonder dat iemand het hoort, verliezen mensen hun motivatie als er niemand is die ze een compliment geeft.
Uiteindelijk willen we allemaal gezien en gehoord worden. Dat begint al in de kleuterklas als je van de juf een stickertje in je schrift krijgt en dat eindigt… wel, eigenlijk nooit. Zelfs op een begrafenis delen we complimenten uit.
Waardering is misschien wel het meeste onderschatte levenselixer van de wereld. Het is immers een kracht die je haast niet uit jezelf kunt halen. Als nooit iemand tegen je zegt dat je het goed doet, slaat de twijfel onherroepelijk toe.
Remember compliments you receive. Forget the insults. If you succeed in doing this, tell me how. – Wear sunscreen
Er zijn genoeg onderzoeken waaruit blijkt dat geld, promotie en macht met alle liefde worden ingeruild voor het oh zo simpele (en minder dure) complimentje. Sterker nog, organisaties waar mensen worden gewaardeerd en gehoord, merken dat mensen langer blijven, met plezier hun werk doen en beter samenwerken. Wat zich natuurlijk dubbel en dwars terugbetaalt.
Het probleem is alleen dat je niet kunt vragen om waardering. Ook dat leren we al vroeg in ons leven: wie vraagt, wordt overgeslagen.
Zie daar de paradox van waardering. Als je niet gehoord wordt, vraag je je af of je het wel goed doet, wat onzeker overkomt, waardoor sowieso niemand naar je luistert.
Een stap erger is het als je bewust geen waardering krijgt. Voordat je het weet, voel je je als Milton Addams (maar zet alsjeblieft het gebouw niet in de fik). Gelukkig is er een goed antigif tegen gebrek aan waardering. Een spiegel en Barry White.
Dus als u mij nu even excuseert. Ik ben aan het dansen.
Van de week las ik een blog waarin de schrijver haarfijn uitlegt hoe een Facebook scam werkt. Een goede Nederlandse uitleg kan ik zo snel niet vinden, vandaar dat ik zijn blog hier (vrij) vertaal.
Goed, Facebook scams dus. Je weet wel: de foto’s van zielige kindjes – al dan niet met een nare ziekte – , heldhaftige soldaten, geweldige moeders, echte liefde, dakloze honden, of de ‘Like and see what happens’ foto’s. Meestal sluiten deze post dreigend af met: als je dit negeert, ben je harteloos. De helft van mijn vrienden op Facebook trapt er bijna dagelijks in.
Logisch, want je wilt laten weten dat jij het óók erg vindt. Hé, ik leef mee. Natuurlijk like ik dat lieve meisje met Down syndroom, natuurlijk is zij mooi! Natuurlijk ben ik tegen kanker!
Wat je alleen niet weet, is dat je met jouw goedbedoelde ‘duim omhoog’ iemand heel rijk kunt maken.
De vraag is natuurlijk: Waarom bestaan dit soort Facebookpagina’s? Zet je nerdbril even op en denk met mij mee.
Likes, reacties en het delen van links, leveren geld op. Ze staan voor een bepaalde waarde door de hoge mate van aandacht en bekendheid die ze krijgen. Dat wordt allemaal berekend door de Facebook Like algorithm (alleen echte nerds klikken op deze link).
Pagina’s met veel ‘exposure’ krijgen een hoge plaats in een scorelijst van Facebook, de EdgeRank. Hoe hoger de EdgeRank, hoe vaker die pagina voorkomt in het nieuwsoverzicht. Dat brengt ons terug naar de vraag, waarom bestaan deze pagina’s? Om een goed doel te promoten? Een hart onder de riem te steken van dat zielige meisje? Niet altijd.
Ze leveren geld op.
Bedrijven over de hele wereld proberen te adverteren via Facebook en Twitter. Ze weten dat EdgeRank, likes en volgers belangrijk zijn, ook al hebben ze niet altijd door wat ze ermee moeten. Alleen kost het tijd en inzet voordat je een groot publiek hebt opgebouwd op social media.
En daardoor krijg je dit:
Hoe werkt een Facebook scam?
1. Er wordt een pagina aangemaakt.
2. Op deze pagina worden een paar hartverscheurende of juist schattige foto’s geplaatst met de dringende oproep om te liken, te reageren of te delen. Want anders…
3. De boefjes delen deze post eerst in hun eigen netwerk, waardoor ze langzaam maar zeker doordruppelen in de FB pagina’s van andere mensen.
4. Deze mensen liken, delen of geven een reactie.
5. Uiteindelijk geeft een vriend van jou een ‘duim omhoog’.
6. En hop, het zit ook in jouw nieuwsoverzicht.
Sommige van deze pagina’s krijgen binnen drie dagen 70.000 likes of meer. En dán verdient iemand een flinke duit door het verkopen van de pagina aan bedrijven die geen tijd willen steken in social media.
De koper verandert vervolgens een paar details op de pagina. Tada! Een kant en klare fanpagina met veel likes, reacties en een hoge EdgeRank.
Zo werkt dat dus.
Misschien wist je het al, misschien ook niet. En dan is een waarschuwing op zijn plaats. Want het zijn ongure types die dit verzinnen. Houd je duim dus in bedwang.
Ook als het gaat om een meisje waarvan de ouders zijn omgekomen in een vreselijke brand, waardoor ze in een weeshuis zit dat gerund wordt door een dronken lor en ze toevallig Annie heet en vertederende sproetjes op haar neus heeft. En negeer vooral de opmerking dat als je Annie niet liked, ze nooit meer tomorrow zal zingen.
Als er een huishoudelijke bezigheid is waar ik een hartgrondige hekel aan heb, dan is het de was doen. In mij schuilt een Imelda Marcos, die het liefst al haar vieze kleren weggooit en gewoon nieuwe kleren koopt. Oh, en als ik dan toch bezig ben: dan wil ik ook een inloopkast waarin kleding zichzelf opvouwt. En in die kast woont dan een stylist, die elke ochtend zegt: meid, dit… dít staat je fántástisch!
A girl can dream.
In plaats daarvan kijk ik zuchtend naar het bed waarop een grote stapel kleding ligt, braaf wachtend op een hangertje of een paar elegante handen die de bloesjes op kleur coördineren. Maar ik ben er te ongeduldig voor. Mindfulness is vast in veel dingen te vinden, maar niet in het opruimen van de was.
Zacht scheldend smijt ik alles in de kast. Deur dicht. Harder. Nog een keer duwen.
Stoel ertegen aan.
Ik knik even en loop de slaapkamer uit. ‘Zo, dat heb je snel gedaan!’, zegt de amant vanachter de computer. ‘Als je je even kwaad maakt, is het zo gebeurd’, mompel ik. Zijn opgetrokken wenkbrauw ontgaat me.
De volgende ochtend sta ik slaperig voor de spiegel. Wat moet ik aan? Mannen! Die hebben het zo makkelijk. Spijkerbroek, trui, hop, klaar zijn ze. Nee, dan wij dames… Zal ik een legging aan doen, of is dat te 2012? Een jurkje? Neh. Te koud. Een skinny jeans? Ja. Mja. Ja, dat kan. Nu nog iets erop.
Ik trek mijn kast open en word bedolven onder de was van gisteren. Ik vis er een gekreukte spijkerbroek uit en een trui. Vandaag ben ik een vent.
In de film ‘The Live Of Pi’ zegt een van de hoofdpersonen op een gegeven moment: ‘Ik denk dat het hele leven uiteindelijk gaat om loslaten. Maar wat het meeste pijn doet, is geen afscheid kunnen nemen.’ Daar zat-ie. De brok in mijn keel.
Hoewel ik in nog nooit met een Bengaalse tijger genaamd Richard Parker op een bootje heb gezeten en dat ook niet echt van plan ben, was ik geraakt. Ja. Loslaten is moeilijk. En zonder afscheid eigenlijk niet te doen. Want dan blijf je met vragen zitten. Afgebroken zinnen. Met puzzelstukjes.
Hoe gaat het verder? We zullen het nooit weten.
In Hollywood weten ze: een open einde werkt niet. Het publiek wil afsluiting. We blijven niet voor niets zitten tot de aftiteling (stel je voor dat er nog meer komt).
Misschien vind ik het daarom zo oneerlijk als je geen afscheid kunt nemen: je weet niet wat je mist. Zou mijn vader het goed kunnen vinden met mijn lief, die ik later vond dan hij had gehoopt? Zou de vriendin die niet voorbij de veertig kwam nog steeds zo moeten lachen om mijn gepieker?
Naast het verdriet van een abrupt einde zonder afscheid, is er nog iets. De angst dat het weer gebeurt. Dat maakt een voorzichtig mens van je. Of bijgelovig.
Maar de quote uit de film deed mij iets realiseren. Om los te kunnen laten, moet je eerst vasthouden. En de rest is een kwestie van vertrouwen.
Een tijdje geleden las ik een artikel van een psycholoog die zei dat er twee levensvragen zijn. De ene spreekt redelijk voor zich: waarom zijn wij op deez’ aard? Ook wel ‘Wat doe ik hier? En: ‘Wat is het nut hiervan?’ genoemd. De tweede levensvraag is: ‘Wie zijn mijn ouders?’
Als je die vraag niet kunt beantwoorden, of maar voor een deel, dan is je basis wankel, volgens de psycholoog. Mijn moeder hoorde op 28-jarige leeftijd dat haar vader haar vader niet was. Een schok. Zeg maar gerust, haar basis was compleet uit het lood geslagen.
Nooit kreeg ze antwoord op de vragen die ze daarna stelde. De onzekerheid maakte het gevoel wat ze als kind al had, nog groter: is dit mijn familie? Hoor ik hier wel thuis?
Nu voelt elk kind zich wel eens geadopteerd, maar in mijn moeders geval was het verschil tussen haar en haar zussen zó groot dat het contact alsmaar moeilijker werd.
‘Het is toch je zus’, zei mijn oma wel eens boos tegen mijn moeder. Ze zei het alsof ze zichzelf daarvan moest overtuigen.
Mijn oma en opa leven niet meer. Misschien dat mijn moeder daardoor nog liever antwoord op haar vraag kreeg. ‘Wie is mijn vader? Wie ben ik?’
Begin dit jaar zocht ze contact met het tv-programma DNA Onbekend. Ze werd uitgenodigd. Geïnterviewd. Geprikt. En na maanden wachten, kwam Caroline Tensen eindelijk met het antwoord.
Mijn moeder heeft een andere vader.
Haar vader, mijn opa, is waarschijnlijk een Canadees of een Engelsman. Mijn moeder is een bevrijdingskindje. Verwekt tijdens de gigantische feestvreugde in 1945. Mijn oma was toen 21 jaar. Ze had vijf jaar oorlog en afschuwelijke dingen meegemaakt.
We begrijpen het.
Mijn moeder is nu bevrijd van haar familie, van banden die soms zo knellend zaten en niet als ‘eigen’ voelden.
Ik ben trots op haar. Er is moed voor nodig om tegen je zussen te zeggen: ‘ik voel mij niet op mijn gemak bij jou.’ Er is moed voor nodig om je zussen te horen zeggen: ‘jij bent anders.’
Ze hebben gelijk: ze ís ook anders. En daar ben ik heel blij om.
Wie meer weet over de militairen die gelegerd waren aan de Polderweg in Amsterdam-Oost tijdens de bevrijding: alle informatie is welkom! (Mail: mariska@goedeteksten.nl)
